Tháng 8 năm 2023, Hun Sen, người đã cai trị Campuchia bằng bàn tay sắt trong 38 năm, đã nhường vị trí thủ tướng cho con trai mình, Hun Manet. Sự chú ý tập trung vào cách Campuchia, dưới sự lãnh đạo của Hun Manet, một cựu sinh viên của một trường đại học danh tiếng Anh với bằng kinh tế học, sẽ thay đổi. Giáo dục của Hun Manet, bao gồm bằng tiến sĩ kinh tế học tại Đại học Bristol, sau khi tốt nghiệp Học viện Quân sự Hoa Kỳ và lấy bằng thạc sĩ kinh tế học tại Đại học New York, đã dẫn đến kỳ vọng rằng Campuchia có thể chuyển sang chính sách thân phương Tây.
Chủ nghĩa dân tộc Khmer được Trung Quốc hậu thuẫn
Sự lựa chọn đầu tiên của Hun Manet trong việc điều hành là phục hưng kinh tế thông qua Trung Quốc. Vào tháng 9 năm 2023, ngay sau khi Hun Manet trở thành thủ tướng, Campuchia đã ký hợp đồng trị giá 1,7 tỷ USD với Tập đoàn Đường bộ và Cầu Trung Quốc (CRBC) để xây dựng kênh đào Funan Techo. Dự án khổng lồ này sẽ nối kênh đào từ Phnom Penh, thủ đô Campuchia, đến vịnh Thái Lan, bao gồm ba đập, mười một cây cầu và 208 km đường đi bộ. Kênh đào, rộng 100 mét và sâu 5,4 mét, có thể chứa tối đa tàu chở hàng 3.000 tấn trong mùa khô và tối đa 5.000 tấn trong mùa mưa khi mực nước sông dâng cao. Kênh đào Funan Techo, dự kiến hoàn thành vào năm 2028, thuộc sở hữu chủ yếu của chính phủ Campuchia (51%), nhưng toàn bộ khoản đầu tư 1,7 tỷ USD đến từ các quỹ của Trung Quốc. Tập đoàn Đường bộ và Cầu Trung Quốc sẽ xây dựng và vận hành kênh đào trong 40-50 năm trước khi trả lại cho chính phủ Campuchia.
Theo báo Khmer Times của Campuchia, đăng tải bài báo về lễ khởi công kênh đào Funan Techo vào ngày 5 tháng 8 năm 2024, Thủ tướng Hun Manet gọi dự án này là "một sự nghiệp lịch sử" và nói rằng "nó phải được hoàn thành bất kể điều gì xảy ra." Campuchia, thiếu cơ sở hạ tầng cảng và đường bộ thích hợp, phụ thuộc vào cảng thành phố Hồ Chí Minh của Việt Nam cho 33% khối lượng xuất nhập khẩu. Dự án này là một nỗ lực quan trọng để Campuchia kiểm soát hậu cần của mình. Mặc dù Campuchia được hưởng lợi từ các thỏa thuận thương mại tự do (FTA) khác nhau với Việt Nam, cung cấp một số ưu đãi thuế, nhưng sự phụ thuộc của Campuchia vào nước láng giềng trong phát triển cản trở sự tiến bộ của nó. Do đó, Thủ tướng Hun Manet tuyên bố rằng dự án kênh đào Funan Techo đang "cho phép chúng ta thở bằng chính sức mình.". Chính phủ Campuchia dự báo kênh đào sẽ tạo ra 5 triệu việc làm và giảm đáng kể chi phí vận chuyển bằng cách bỏ qua Việt Nam. Doanh thu hàng năm ban đầu được dự báo là 88 triệu USD, tăng lên 570 triệu USD vào năm 2050.
Tuy nhiên, nhiều người tin rằng những dự báo này là quá lạc quan. Viện Lowy, một viện nghiên cứu của Úc, đã chỉ trích các dự báo của chính phủ Campuchia là không thực tế, dựa trên tốc độ tăng trưởng hàng năm là 8,1%. Mongabay, một ấn phẩm khoa học môi trường của Mỹ, cũng bày tỏ lo ngại về tính khả thi của dự án, lưu ý rằng "vốn vay điển hình của Sáng kiến Vành đai và Con đường Trung Quốc có lãi suất từ 5-10%." Kinh nghiệm của Sri Lanka và Lào, những quốc gia phải đối mặt với khủng hoảng nợ nghiêm trọng sau khi thực hiện các dự án cơ sở hạ tầng được tài trợ bởi Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, là những bài học cảnh báo cho Campuchia.
...